Грибовка Фестиваль
logotype

"Чүглүг" чагааларга...

mengi-75@mail.ru

Тыва үжүктер

Бээр бас ҢҮӨ!

Тыва-орус сөстүк

Сөстүк(Тенишевтиң-дир).doc

Башкылар

Экии, хүндүлүг башкылар! Сайт кылдырар күзелдиг башкылар бар болза tuva@mail.ru че бижиптиңер.

Чижээ: менги.башкы.рф азы mengi.bashky.ru ышкаш боор.

Хүндүткел-биле, Эраст Хертек.

Тыва Википедия

 

Тыва солуннар

Төгерик ширээ: тыва орфография, пунктуация болгаш орфоэпия PDF Печать E-mail
Автор: Меңги Ооржак   
30.06.2016 16:13

2016 чылдың июнь 29-та Тыва үндезин культура төвүнге  Тываның гуманитарлыг эртем шинчилел институдунуң тыва дыл секторунуң удуртулгазы-биле "Амгы тыва дылдың орфоэпия болгаш орфографиязында чидиг айтырыглар" деп темалыг "төгерик ширээниң" ажылынга эртемденнер, башкылар, республиканың  шүүгү чериниң очулдурукчулары, чогаалчылар, журналистер дээш 50 ажыг улус идепкейлиг киришкен. Кол айтырыгларга киирилде кылдыр ТР-ниң Чазааның оралакчызы, филология эртемнериниң доктору К.А.Бичелдей база ТИГПИ-ниң дыл секторунуң эрегелекчизи, филология эртемнериниң кандидады Н.Ч. Серээдар олар илеткелдерин чыылганнар дыңнаан.

Барык үш шак үргүлчүлээн "төгерик столдуң" ажылын мынчаар түңнээн:

1. Тыва Республиканың терминология комиссиязынга сүмелээр:

- К.А.Бичелдейниң "Тыва шын адалганың үндезиннери" деп монографиязынга даянып, тыва дылдың шын адалга дүрүмнерин ажылдап кылгаш, ТР-ниң Чазаанга бадыладыры-биле белеткээр;

- "Тыва орфографияның болгаш пунктуацияның дүрүмнерин" эде ажылдааш, катап парладыр (2016 чылдың төнчүзүнге чедир, 2000 экземплярдан эвээжетпес);

2. Тываның гуманитарлыг болгаш  тускай социал-экономиктиг институдунга дагзыр:

- тыва дылдың орфография, орфоэпия база пунктуация дүрүмнериниң чаарткан чыындызын белеткээр (2016 чыл);

- "Тыва дылдың орфографтыг словарын" (немелделиг база эдилгелиг кылдыр) парладыр (2017 чыл);

-"Тыва дылдың орфоэпия словарын" тургускаш, парладыр (2020 чылдга чедир).

Оон аңгыда тыва орфографияның чамдык дүрүмнеринге өскерилгелерни киирген:

1. Өк-биле адаар ажык үннерлиг  9 сөстү (аът, эът, оът, каът, дүъш, чөъп, чаъс, чүък, аъш-чем) кезээде кадыг демдек-биле бижиир.

Чижээ: аъттыг, оъттаар, чаъстыг, дүъштеки, аъштыг-чемниг, чөъптүг.

2. Өске бүгү таварылгаларда өк-биле адаттынар сөстерниң бижилгези хостуг. Тодаргайлаарга, ыт - ыът, баш-баъш, ок-оък, кут-куът, дош-доъш деп  сөстерниң кайы-даа вариантылары шын бижээн болур, оларны чазыг деп санавас.

3. Й үннүг ажык үжүктүг сөстерге  Я, Е, Ё, Ю деп үжүктерни   эвес, а йа, йе, йо, йу деп ийи үжүктүң каттышканын хереглээр. Чижээ: йанзы, йоозажок, дуйуг, хайа.

Дараазында "төгерик столга" чедир шиитпирлээр айтырыглар:

1. Тыва сөстерниң ортузунга, сөөлүнге  е биживес, э бижиир. Чижээлээрге, тэрэк, элэзин, дээрбэ.

2. Нарын сөстерниң шын бижилгези.

3. Сөс эгезинге п-б, т-д деп ажык эвес үжүктерни хереглээри.

 

 

Обновлено 30.06.2016 17:01
 
Солун-дур бе? Эштериңге чугаала:

Комментарии  

 
0 #1 Амыр-Санаа 20.07.2016 19:51
Бо ажыл кайы хире чоруп турары дугайында кайыын билип ап болурул?
Цитировать
 

Добавить комментарий


Защитный код
Обновить

Үлегер домактар

Аныяаңдан адың камна

Бак сагыш башка халдаар

Далашкан күске сүтке дүжер

Тывызыктар

Тывызыым дытта, тоолум дошта

Итпе, итпе, кузуптар мен

Ашак-кадай чогушкан, аал ишти тоттурган

Тариналар

ОМ МАНИ ПАД МЕ ХУМ

ОМ ТАРЕ ТУУ ТАРЕ ТОРЕ СУУ ХАА

ОМ АРА БАЗА НАДИ